ประวัติศาสตร์ : ปรนัย หรือ อัตนัย

     หลังจากที่โพสต์แนวจิตวิทยาไป 2 บทความแล้ว คราวนี้ขอโพสต์แนวปรัชญาบ้างนะครับ เดี๋ยวจะมีคนเข้าใจผิดว่าบล็อกนี้เป็นบล็อกเกี่ยวกับจิตวิทยาไปแล้ว

     ก่อนอื่นผมขอนิยามคำศัพท์ที่จะใช้ในโพสต์นี้ก่อนนะครับ เอาเป็นความหมายง่ายๆ ที่เข้าใจกันได้ทั่วไปแล้วกันนะครับน่าจะดีกว่าความหมายตามพจนานุกรมปรัชญาครับ

     อัตนัย (Subjective) หมายถึง ความคิดเห็นส่วนบุคคล

     ปรนัย (Objective) หมายถึง สิ่งที่เป็นสากล เป็นส่วนรวม

     เมื่อพูดถึงประวัติศาสตร์ทุกท่านคิดว่าเป็นอัตนัยหรือปรนัยครับ? ผมเชื่อว่าหลายท่านคงตอบโดยไม่ลังเลเลยว่าเป็นปรนัย เพราะว่าเมื่อมีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้นในช่วงเวลาและสถานที่ (Space and Time) สิ่งนั้นไม่ได้จำกัดว่าเกิดขึ้นกับบุคคลเพียงคนเดียว แต่เราต้องมองกว้างกว่านั้น แม้ว่าสถานที่ที่เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นอาจจะเป็นในบ้านหลังเล็กๆ ปลายนา ไม่มีใครรู้จัก แต่อย่าลืมว่าเหตุการณ์นั้นก็เกิดบนโลกใบนี้ เกิดในจักรวาลนี้ ไม่น้อยไปกว่าเกิดในบ้านหลังนั้นเช่นกันครับ ดังนั้นแน่นอนว่าธรรมชาติของประวัติศาสตร์ย่อมต้องเป็นปรนัยแน่ๆ

     คราวนี้ผมจะขอพูดถึงประวัติศาสตร์ที่เป็นอัตนัยบ้าง หลายท่านอาจสงสัยว่า อ้าว? เมื่อกี้เพิ่งจะบอกเองว่าประวัติศาสตร์เป็นปรนัย คราวนี้มาบอกว่าเป็นอัตนัยอีก? ผมจะอธิบายว่าประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นเป็นปรนัยจริงๆ ครับ แต่ประวัติศาสตร์ที่เราเรียนกันมาเนี่ยเป็นอัตนัย งงไหมครับ?

    วิชาประวัติศาสตร์ที่เราเรียนในห้องเรียนนั้นเป็นอัตนัย เพราะเป็นการนำเสนอเรื่องราวในประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นโดยมีทั้งข้อเท็จจริงและส่วนที่เป็น "ความคิดส่วนบุคคล" ของนักประวัติศาสตร์ที่บันทึกประวัติศาสตร์เอาไว้ด้วย ยกตัวอย่างง่ายๆ เอาที่เห้นกันชัดๆ นะครับ เหตุการณ์ที่พระมหาอุปราชของพม่าสิ้นพระชนม์ในตอนที่สู้รบกับสมเด็จพระนเรศวร เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง คือ พระมหาอุราชสิ้นพระชนม์ แต่สิ่งที่ต่างกันคือพงศาวดารที่บันทึกของทั้ง 2 ประเทศครับ พงศาวดารไทยบันทึกว่าพระนเรศวรทรงทำสงครามยุทธหัตถี ทรงใช้พระแสงของ้าวฟันพระมหาอุปราชขาดสะพายแล่งสิ้นพระชนม์บนหลังช้าง อันนี้เป็นประวัติศาสตร์ไทยที่เราเรียนกันมาตั้งแต่เด็กใช่ไหมครับ แต่ในพงศาวดารพม่าบันทึกว่า พระมหาอุราชต้องพระแสงปืนสิ้นพระชนม์ จะเห็นว่าประวัติศาสตร์นั้นเป็นปรนัย แต่มนุษย์ที่บันทึกและถ่ายทอดมาถึงเรานั้นบันทึกแบบเป็นอัตนัย ผมจะไม่ถกเถียงว่าพงศาวดารของใครถูกต้อง เพราะมันคงจะต้องใช้เวลาศึกษาสันนิษฐานกันอีกหลายอัตนัยเลยทีเดียว แต่ที่ผมอยากจะนำเสนอก็ คือ เรื่องนี้เป็นเรื่องธรรมดาของการบันทึกประวัติศาสตร์ ในสงครามผู้ชนะ คือ ผู้เขียนประวัติศาสตร์และเป็นพระเอกของเรื่องเสมอ และตัวเราเองก็เป็นพระเอกในประวัติศาสตร์ของเราเช่นกันครับ ดังนั้นเราจึงต้องมุ่งมั่นก้าวหน้าต่อไปให้สมศักดิ์ศรีของพระเอกครับ

ซิกมันด์ ฟรอยด์ : นักจิตวิทยาแห่งประวัติศาสตร์ (2)

       ตอนที่แล้วผมได้พูดถึงแนวคิดจิตวิเคราะห์ของซิกมันด์ ฟรอยด์ เรื่องจิตไร้สำนึก จิตสำนึก และจิตก่อนสำนึก และเรื่องของ Id, Ego และ Super Ego ที่เป็นพื้นฐานแนวคิดเรื่องพัฒนาการของบุคลิกภาพไปแล้ว คราวนี้ผมจะขอพูดต่อเกี่ยวกับขั้นตอนการพัฒนาบุคลิกภาพ ซึ่งเช่นเดียวกัน นี่เป็นทฤษฎีที่ว่าด้วยประสบการณ์ในอดีต กลายเป็นบุคลิกภาพในปัจจุบัน ผมอยากเชิญชวนทุกท่านให้ลองดูกันครับว่าในชีวิตที่ผ่านมาตั้งแต่เด็กของท่าน ท่านมีอาการ ติดขั้น (Fixation) เพราะพัฒนาการขั้นไหนไม่สมบูรณ์หรือเปล่า เรียกได้ว่า อ่านบล็อกผมแล้วอย่างน้อยได้ทั้งความรู้ ทั้งการประยุกต์ใ้ช้ไปพร้อมๆ กันเลยครับ

                 ฟรอยด์ได้อภิปรายถึงขั้นตอนทั้ง 5 ดังต่อไปนี้

                1.  ขั้นแสวงหาความสุขจากอวัยวะปาก (Oral Stage)

         ช่วงนี้อายุโดยประมาณตั้งแต่คลอดจนถึง 18 เดือน ทารกมีความสุขในชีวิตโดยทำกิจกรรมต่างๆ ด้วยปาก เช่น การดูด เคี้ยว กัด เล่นด้วยเสียง ผู้ที่พัฒนาการขั้นนี้ไม่สมบูรณ์ในช่วงวัยนี้ เมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ก็ยังคงชอบแสวงหาความสุขด้วยปากอยู่อีก เช่น ชอบกินจุบจิบ ชอบพูดคุย ชอบเคี้ยวหมากฝรั่ง ชอบสูบบุหรี่ เป็นต้น

             2.  ขั้นแสวงหาความสุขจากอวัยวะทวารหนัก (Anal Stage)

          ช่วงนี้อายุโดยประมาณตั้งแต่ 18 เดือนถึง 3 ขวบ เป็นช่วงที่ทารกหาความสุขโดยทำกิจกรรมที่ใช้ทวารหนัก เป็นระยะที่เด็กเริ่มการฝึกการขับถ่าย การขับถ่ายนี้เป็นการจัดสาเหตุของความรู้สึกไม่สบายใจ เด็กจะรู้จักอดกลั้นก่อนที่จะได้รับความสุขอันเกิดจากการถ่ายเทความตึงเครียดที่อวัยวะขับถ่ายทิ้งไป วิธีการฝึกขับถ่ายและความรู้สึกของแม่ที่มีต่อเด็กเป็นเรื่องสำคัญ ถ้าแม่ใช้วิธีฝึกอย่างละมุนละม่อม ชักจูงลูกให้ขับถ่ายบ้าง ชมเชยลูกเมื่อลูกถ่ายเรียบร้อย เด็กจะเกิดความภูมิใจเมื่อทำได้ตามที่แม่ต้องการ ตรงกันข้ามถ้าแม่ใช้วิธีการเข้มงวดกับลูกมากๆ เด็กจะเกิดภาวะติดขั้น เด็กนั้นจะโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีบุคลิกภาพเป็นคนเจ้าระเบียบ จู้จี้พิถีพิถัน ตระหนี่ รักความสะอาดอย่างมาก และชอบหักหาญให้ผู้อื่นได้รับความเจ็บปวด (Sadism)

             3.  ขั้นแสวงหาความสุขจากอวัยวะเพศปฐมภูมิ (Phallic Stage)

         ช่วงนี้อายุโดยประมาณตั้งแต่ 3 ถึง 6 ปี เด็กมีความพึงใจทำกิจกรรมที่เนื่องด้วยอวัยวะเพศ เช่น เล่นกับอวัยวะเพศของตน กิจกรรมนี้อาจทำให้พ่อแม่ตกใจ ควรทำความเข้าใจเสียว่าเป็นการเล่นขั้นหนึ่งในการพัฒนาการตามธรรมชาติ เมื่ออายผ่านพ้นไปแล้วเด็กก็เลิกเล่น การเล่นอวัยวะเพศมีผลต่อพัฒนาการด้านอื่น ได้แก่ การสำนึกรู้ถึงเพศของตนอย่างลึกซึ้งว่าตนเป็นหญิงหรือชาย ต่อไปก็เลียนบทบาททางเพศ คือเด็กเลียนแบบผู้ใหญ่เพศเดียวกับตน ซึ่งตนรู้สึกรัก ใกล้ชิดสนิทสนม ถ้าตัวแบบนั้นเป็นพ่อแม่ของตน จะเป็นยุค เด็กชาย “ติดแม่” และ “เอาอย่างพ่อ” เป็นพิเศษ ในเพศกลับกัน เด็กหญิง “ติดพ่อ” และ “เอาอย่างแม่” เป็นพิเศษเช่นเดียวกัน ช่วงเวลานี้ฟรอยด์เชื่อว่าเป็นช่วงเวลาวิกฤตสำหรับเลียนบทบาททางเพศให้คล้อยตามเพศของตนเอง เด็กหญิงเด็กชายที่ละเลยการเลียนแบบให้ถูกแนวในระยะเวลานี้ จะโตเป็นหญิงสาวชายหนุ่มที่นิยมแบบบทบาททางเพศตรงข้ามกับเพศทางกายจริงของตน ฟรอยด์ยังเชื่อว่าการรู้จักผูกรักกับเพศตรงข้ามมีต้นกำเนิดในช่วงเวลานี้เช่นกัน และเขายังอธิบายว่า “ปมเอดิปัส” (Oedipus Complex) เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้ พร้อมๆ กับการเลียนบทบาททางเพศ เด็กเริ่มพัฒนาความก้าวร้าว อยากเป็นตัวของตัวเอง และเริ่มแสวงหาอัตลักษณ์แห่งตน (Self Identity)

            4.  ขั้นแสวงหาความสุขจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว (Latency Stage)

        ช่วงนี้อยู่ระหว่างอายุประมาณ 6 ถึง 11 ปี ซึ่งเป็นระยะเวลาพักพัฒนาทักษะใหม่ พัฒนาการส่วนต่างๆ ของร่างกายเป็นไปอย่างเชื่องช้าเมื่อเทียบกับช่วงเวลาที่ผ่านมา ระยะเวลานี้เด็กเริ่มพัฒนาชีวิตสังคมนอกครอบครัว ดังนั้น จึงแสวงหาความพึงพอใจจากการติดต่อกับผู้คนรอบตัวและเพื่อนร่วมวัย เพื่อนสนิทเป็นคนเพศเดียวกันมากกว่าคนต่างเพศ ทั้งนี้ เป็นการสืบเนื่องจากการเลียนและเรียนบทบาททางเพศต่อออกไปจากขั้นที่ 3 ที่กล่าวมาแล้ว

            5.  ขั้นแสวงหาความสุขจากแรงกระตุ้นของทุติยภูมิทางเพศ (Genital Stage)

           เด็กอายุประมาณ 12 ถึง 20 ปี ย่างเข้าสู่วับรุ่นและเริ่มเป็นผู้ใหญ่ ลักษณะทุติยภูมิทางเพศบรรลุวุฒิภาวะสมบูรณ์ทำงานได้เต็มที่ (เช่น เด็กหญิงมีระดู หน้าอกขยาย รังไข่ผลิตไข่เพื่อสืบพันธุ์ เด็กชายถึงวัยผลิตน้ำอสุจิ ฯลฯ) เด็กทั้งสองเพศมีความสนใจคบหาสมาคม รักใคร่ผูกพันกับเพื่อนต่างเพศ ขณะเดียวกันก็พยายามประพฤติตนให้สมบทบาททางเพศ โดยเลียนแบบคนเพศเดียวกันที่ตนนิยม ระยะนี้มักเห็นเด่นชัดว่าเด็กคนใดแสดงบทบาททางเพศผิดปกติ พวกนี้ได้แก่ผู้นิยมแสดงบทบาททางเพศตรงข้ามเพศจริงของตน อีกพวกหนึ่งคือเด็กที่ไม่มีเยื่อใยต้องใจบุคคลต่างเพศ หรือเป็นเด็กเลียนแบบบทบาททางเพศจากคนต้นแบบที่ผิด ฟรอยด์เชื่อว่าหากเด็กมีพัฒนาการในขั้นที่ 1-3 ที่สมบูรณ์จะทำให้สามารถผ่านปัญหาที่เกิดขึ้นในขั้นที่ 5 ได้ง่ายขึ้น

       เมื่อเด็กพัฒนาถึงขั้นที่ห้าแล้ว มิได้หมายความว่าเลิกแสวงหาความสุขจากส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น ทางปาก ทางทวารหนัก ที่ผ่านมาแล้วในวัยต้น ยังอาจแสวงหาความสุขแบบนั้นต่อไป แต่ลดความติดใจและความเข้มข้นลง ผู้ที่พัฒนาตามขั้นไม่สมบูรณ์ก็เกิดภาวะติดขั้นอยู่มากน้อยต่างกันไปในรายบุคคล และอาจเปลี่ยนเป็นพฤติกรรมแอบแฝงรูปแบบต่างๆ หรือเปลี่ยนเป็นรูปแบบอย่างอื่นทางอ้อม เป็นไปได้ทั้งพฤติกรรมทางบวกและทางลบ

    บุคคลใดพัฒนาไปตามขั้นตอนดังกล่าวด้วยดี ก็จะทำให้บุคคลผู้นั้นมีพัฒนาการทางบุคลิกภาพที่สมบูรณ์ หากไม่เป็นไปดังกล่าวก็จะเกิดสภาวะ “ติดขั้น” (Fixation) ซึ่งเป็นการติดข้องอยู่ในขั้นใดขั้นหนึ่งหรือหลายขั้นก็ได้ ผู้ใดติดข้องอยู่ในวัยใด ขั้นใด ก็จะยังคงแสวงหาความพอใจในขั้นที่ติดข้องอยู่ต่อไป แม้ว่าจะผ่านวัยนั้นๆ ที่เป็นไปตามขั้นตอนมาแล้ว สภาพ “ติดขั้น” มีผลต่อพัฒนาการด้านบุคลิกภาพในแง่ลบ แต่บุคคลสามารถเปลี่ยนพลังนี้ให้เป็นบวกได้หากเขารู้จักปรับตัว

           เป็นอย่างไรบ้างครับอ่านจบแล้วพอจะทราบหรือยังครับว่าบุคลิกภาพหรือพฤติกรรมบางอย่างของท่านมันมีที่มาโดยที่ท่านไม่รู้ตัว ตนนี้รู้แล้วสิ่งที่ต้องทำต่อไปก็คือ ยอมรับและพยายามแก้ไขข้อบกพร่องเพื่อจะได้มีชีวิตที่มีความสุขครับ

ซิกมันด์ ฟรอยด์ : นักจิตวิทยาแห่งประวัติศาสตร์ (1)

    เมื่อพูดถึง ซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud, 1856 — 1939) หลายท่านคงนึกถึงนักจิตวิทยาชาวออสเตรียเชื้อสายยิว ผู้เป็นที่รู้จักในฐานะบิดาแห่งจิตวิเคราะห์ หลายท่านอาจสงสัยว่าทำไมผมจึงยกนักจิตวิทยาท่านนี้ขึ้นมาพูดถึงในบล็อกเกี่ยวกับปรัชญาประวัติศาสตร์ คำตอบก็คือ เพราะทฤษฎีจิตวิเคราะห์ของฟรอยด์นั้น เป็นแนวคิดจิตวิทยาที่ว่าด้วยประสบการณ์ในอดีตที่เป็นประวัติศาสตร์ของมนุษย์แต่ละคนนั่นเอง

        ทฤษฎีจิตวิเคราะห์ของซิกมันด์ ฟรอยด์ อธิบายบุคลิกภาพและพฤติกรรมของมนุษย์โดยมีพื้นฐานอยู่ที่แนวคิดเรื่อง จิตสำนึก (Conscious) จิตก่อนสำนึก (Preconscious) และจิตไร้สำนึก (Unconscious) ซึ่งเป็นองค์ประกอบทางจิตของมนุษย์ จิตแต่ละส่วนก็จะส่งผลต่อพฤติกรรมที่แตกต่างกันไป

     จิตสำนึกแสดงพฤติกรรมที่มนุษย์คิด พูดและทำโดยรู้ตัว จิตก่อนสำนึกแสดงพฤติกรรมที่กระทำไปโดยไม่รู้ตัวในลักษณะพลั้งเผลอและเมื่อระลึกได้ก็จะเปลี่ยนพฤติกรรมในทันที และจิตไร้สำนึกซึ่งเป็นส่วนที่ประสบการณ์ในอดีตถูกเก็บกดเอาไว้ ปกติแล้วจิตไร้สำนึกจะไม่แสดงพฤติกรรมออกมานอกเสียจากว่าจะมีบางสิ่งที่กระทบกระเทือนต่อจิตใจ เช่น อารมณ์โกรธ เศร้า เป็นต้น และหากสิ่งที่อยู่ในจิตไร้สำนึกแสดงออกมาก็จะเป็นพฤติกรรมที่ผิดปกติ

         นอกจากนี้ยังมี Id, Ego และ Super Ego ซึ่งทำหน้าที่ภายในสัดส่วนที่เหลื่อมล้ำกันของจิตสำนึก จิตก่อนสำนึก และจิตไร้สำนึก เป็นพลังที่มีอิทธิพลต่อบุคลิกภาพด้วย

      Id เป็นสิ่งที่ติดตัวมนุษย์มาตั้งแต่เกิดพร้อมกับสัญชาตญาณ เป็นพลังที่มุ่งแสวงหาความสุขและความพึงพอใจทางร่างกาย Id เกิดจากการรวมกันของสัญชาตญาณ 2 ชนิด คือ สัญชาติญาณชีวิต (Life instinct) เช่น ความต้องการอาหาร ความต้องการทางเพศ ความต้องการหลีกหนีจากอันตราย และสัญชาติญาณความตาย (Death instinct) เช่น ความก้าวร้าว หรือการทำอันตรายต่อตนเองและผู้อื่น เป็นต้น นอกจากนี้ Id ยังมีหน้าที่ในการขจัดความตึงเครียดด้วยกระบวนการสะท้อนซึ่งเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติต่อความตึงเครียดระดับต่ำ เช่น เมื่อคันจมูกก็จะเกิดการจาม เป็นต้น และการเติมเต็มความปรารถนาที่ยังไม่เป็นจริงด้วยมโนภาพ เช่น การฝันว่าได้ทำสิ่งที่อยากทำแต่ไม่ได้ทำ เป็นต้น

       Ego เกิดจากความต้องการตอบสนองความต้องการของ Id ที่มิใช่เพียงแต่มโนภาพ แต่ด้วยสภาพความเป็นจริง Ego จะตอบสนองความต้องการของ Id ด้วยวิธีการที่มีเหตุผล เช่น เมื่อหิวก็จะหาวิธีการที่ถูกต้องเหมาะสมกับสถานการณ์เพื่อหาอาหาร เป็นต้น ดังนั้น Ego จึงทำหน้าที่ในการแสดงพฤติกรรมที่เหมาะสมกับกฎระเบียบของสังคมและยับยั้งพฤติกรรมที่แสดงออกจากสัญชาตญาณดิบของ Id ด้วย

        Super Ego เป็นสิ่งที่เกิดจากการเรียนรู้ในวัยเด็กจากการเปรียบเทียบค่านิยมทางศีลธรรมที่เด็กได้รับจากพ่อแม่ Super Ego มีหน้าที่ในการควบคุมพฤติกรรมในด้านศีลธรรม ความดีและความชั่ว Super Ego ประกอบด้วยองค์ประกอบ 2 อย่าง คือ อุดมคติของ Ego (Ego Ideal) ซึ่งเป็นความปรารถนาใฝ่ดี และในส่วนของมโนธรรม (Conscience) ที่ใช้ในการแยกแยะผิด-ถูก และ ความดี-ความชั่ว Super Ego มีอำนาจในการสั่งให้มนุษย์กระทำตามศีลธรรมตามที่ Super Ego ได้รับการเรียนรู้มา และหากไม่ปฏิบัติตามก็จะทำให้มนุษย์เกิดความรู้สึกผิด (Guilty)

       ลักษณะบุคลิกภาพของคนเกิดจากการทำงานร่วมกันของพลัง Id, Ego และ Super Ego พลังใดมีอิทธิพลเหนือพลังอื่นย่อมเป็นตัวชี้ลักษณะบุคลิกภาพของคนนั้น เช่น ถ้าพลัง Id มีอำนาจสูง บุคลิกของคนผู้นั้นก็จะเป็นแบบเด็กไม่รู้จักโต เอาแต่ใจตัวเอง ถ้า Ego มีอำนาจสูง คนนั้นจะเป็นคนมีเหตุผล เป็นนักปฏิบัติ ถ้าหาก Super Ego มีอำนาจสูง ก็เป็นนักอุดมคตินักทฤษฎี บุคคลที่มีพลัง Ego สามารถประสานพลัง Id และ Super Ego ให้ทำงานร่วมกันอย่างมีดุลยภาพจึงเป็นบุคคลที่มีบุคลิกภาพดี

    จะสังเกตได้ว่า Super Ego ซึ่งเป็นพลังที่ควบคุมความคิดด้านศีลธรรมของมนุษย์นั้น เกิดจากประสบการณ์ในวัยเด็ก เมื่อพ่อแม่ได้ให้แนวคิดว่าสิ่งใดถูก สิ่งใดผิดแก่ลูก โดยอาศัยกระบวนการเปรียบเทียบในจิตของลูก เช่น เมื่อลูกทำดี พ่อแม่ก็จะให้รางวัล อาจเป็นขนมหรือคำชมเชย และหากเด็กทำผิิดก็อาจถูกลงโทษ อาจถูกตำหนิ ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะปลูกฝังอยู่ในจิตไร้สำนึกของเด็ก ซึ่งเด็กจะใช้สิ่งเหล่านี้เป็นเกณฑ์เปรียบเทียบว่าสิ่งใดถูก สิ่งใดผิด และกลายเป็นต้นกำเนิดของพฤติกรรมและบุคลิกภาพเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ จากประสบการณ์ในอดีตหล่อหลอมจนเป็นบุคคลในปัจจุบันเช่นเดียวกับแนวคิดของปรัชญาประวัติศาสตร์ครับ

          เป็นอย่างไรบ้างครับ แนวคิดจิตวิเคราะห์ของซิกมันด์ ฟรอยด์ น่าสนใจใช่ไหมครับ เนื้อหาตอนนี้อาจจะวิชาการไปสักหน่อย แต่อย่าเพิ่งเบื่อกันนะครับ ในตอนหน้ายังมีเรื่องของฟรอยด์ต่ออีกนะครับ ในเรื่อง "ขั้นตอนการพัฒนาบุคลิกภาพ"

ก้าวผ่าน

บทเพลงนี้เป็นเพลงที่แต่งขึ้นในวิชาปรัชญาประวัติศาสตร์ครับ

เนื้อหาเกี่ยวกับชีวิตคนเราต้องก้าวเดินจากอดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ในทุกช่วงชีวิต เราทุกคนย่้อมต้องพบกับปัญหาและอุปสรรค

แต่พระเจ้าจะทรงนำทางเราให้ก้าวผ่านอุปสรรคไปได้ด้วยดีครับ

ก้าวผ่าน

                                                                    เหตุการณ์ที่ผ่านมาในชีวิต

                                                                       กลับมาคิดถึงเรื่องราวที่เข้ามา

                                                                       บางคราวนั้น เต็มไปด้วยปัญหา

                                                                       แต่ไม่รู้ว่าผ่านมาได้อย่างไร

                                                                                   ก็คงมีแต่เพียงพระองค์

                                                                       พระผู้ทรงคอยดูแลและไม่ห่าง

                                                                       เมื่อทุกข์ใจ  พระองค์ช่วยเสริมพลัง

                                                                       และให้ความหวัง สู่จุดหมาย

                                                                  (#) เมื่อชีวิตนี้  ต้องก้าวเดิน

                                                                       ขอให้เห็นถึงคุณค่า

                                                                       กับเหตุการณ์และหนทางที่ก้าวผ่านมา

                                                                       เก็บเอาแต่สิ่งที่ดี ปล่อยสิ่งร้ายอย่าได้นำพา

                                                                       ขอพระองค์ทรงนำเราไปถึงจุดหมาย

                                                                   ไม่กังวลอะไรต่อแต่นี้

                                                                       เดินตามเสียงของหัวใจและมุ่งไป

                                                                       อดีตที่ผ่านเลย คงเหลือความดีได้

                                                                       และคงไม่ ปล่อยใจเรา ให้หลงทาง (รับ)

                                                                       ขอพระองค์ทรงนำเราไปถึงจุดหมาย...

เงื่อนไขของชีวิต

เงื่อนไขของชีวิต…อิทธิพลต่อบุคลิกภาพ

                ตอนสมัยอยู่ชั้นประถมปลาย หลายๆ คนคงเคยเรียนวิชาลูกเสือ ที่สอนการผูก “เงื่อน” ต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็น “เงื่อนพิรอด”, “เงื่อนขัดสมาธิ”, “เงื่อนบ่วงสายธนู”, ฯลฯ แต่มี “เงื่อน” ชนิดหนึ่งที่ผูกแน่นเป็น “เงื่อนตาย” ฝังอยู่ในส่วนลึกของจิตใจเราทุกคน สิ่งนั้นคือ “เงื่อนไขของชีวิต” ครับ

                ชีวิตคนเราบ่อยครั้งสร้างเงื่อนไขให้ชีวิตตัวเองเยอะแยะมากมายก่ายกองพะเนินเทินทึก (คือว่ามันเยอะจริงๆ) ยิ่งเงื่อนไขเยอะมากขึ้นเท่าไหร่ ความสุขก็ยิ่งแปรผกผันลดลงเท่านั้นครับ ตอนสมัยผมเด็กๆ ผมเป็นคนที่มีเงื่อนไขในชีวิตที่เยอะมากครับ (เอาแต่ใจสุดๆ) ดังนั้นผมจึงทะเลาะตบตีกับลูกพี่ลูกน้อง 2 สาวที่อายุมากกว่าผมเป็นประจำครับ ผมขอยกตัวอย่างเงื่อนไขชีวิตในวัยเด็กของผมสัก 2-3 ข้อแล้วกันครับ

                เงื่อนไขที่หนึ่ง ไม่ว่าจะทำอะไรผมต้องเป็นที่หนึ่งเสมอครับ เกลียดความพ่ายแพ้ แพ้ไม่ได้ แพ้แล้วไม่พอใจ แพ้แล้วพาลครับ (นี่มันขี้แพ้ชวนตีชัดๆ)

                เงื่อนไขที่สอง  ของข้าใครอย่าแตะ หวงของมากราวกับสมีกอลหวงแหวนแห่งอำนาจ “ของรักของสมีกอล….ของรักของสมีกอล” ใครมาหยิบไปโดยไม่บอกหรือมาทำให้ของเสียหายอาจมีเคืองถึงขั้นชกกันได้

                เงื่อนไขที่สาม กฎสองข้อพึงจำไว้ ข้อที่ 1 ข้าพเจ้าถูกเสมอ ข้อ 2 ถ้ามีข้อสงสัยให้กลับไปดูข้อ 1 !!!!!  ติดนิสัยมาตั้งแต่สมัยอาดัมกับเอวา มีเรื่องอะไรขึ้นมาโยนให้เป็นความผิดของคนอื่นหมด “งูล่อลวงข้าพเจ้า!!!”       

                ทั้งนี้และทั้งนั้น เงื่อนไขต่างๆ เหล่านี้เกิดขึ้นเพราะผมเป็นลูกชายคนโตของพ่อ-แม่และหลานชายคนโตของตระกูลครับ ดังนั้นผมจึงได้รับการเอาใจเป็นพิเศษ ทุกคนล้วนแต่ตามใจผมมาตั้งแต่เด็กๆ ทำให้ผมกลายเป็นคนที่มีเงื่อนไขในชีวิตเยอะมากครับ แต่เมื่อค่อยๆ เติบโตขึ้น ก็ค่อยๆ ได้ขัดเกลาบุคลิกภาพอันเป็นเงื่อนไขเหล่านี้ออกไปทีละเล็กทีละน้อย จนค่อยๆ จางลงไป แต่มันจะยังคงไม่หายไปไหน ยังฝังอยู่ในส่วนลึกของจิตใต้สำนึกและส่งผลกับชีวิตในปัจจุบันอยู่ครับ

                ดังนั้น ในปัจจุบันนี้ผมจึงพยายามปล่อยวางเงื่อนไขต่างๆ ในชีวิต พยายามทำตัวเรียบง่าย สบายๆ ไม่ยึดติดกับสิ่งต่างๆ แม้จะปล่อยวางไม่ได้ 100 เปอร์เซ็นต์ และเงื่อนไขต่างๆ เหล่านี้ก็ยังคงมีอิทธิพลต่อชีวิตอยู่เสมอ แต่ก็ต้องพยายามดำเนินชีวิตให้ดี เหมือนกับคติพจน์เก่าแก่ที่ถ้าใครพูดขึ้นมาก็คงมีแต่คนบอกว่าอันนี้อีกแล้ว แต่มันก็เป็นคติพจน์ที่ดีที่สุดคติพจน์หนึ่งครับ “ทำวันนี้ให้ดีที่สุด”

ไหนๆ ก็พูดถึงเรื่องเงื่อน เรื่องลูกเสือแล้ว ขอตบท้ายด้วยรูปชุดเนตรนารีแล้วกันครับ(เกี่ยวกันตรงไหน) ชอบชุดไหนกันครับ :)

บทเรียนจากความทรงจำ

"รู้จักอดบ้างเถอะ"

ย้อนกลับไปสมัยที่ผมเรียนอยู่ชั้นป. 6 สมัยนั้นผมชอบ Rockman มาก ผมติดตามเกมซีรี่ส์ Rockman มาหลายภาค ตั้งแต่ภาค Rockman 1-8, Rockman World 1-5, Rockman X 1-5, Rockman Dash 1-2 นอกจากเกมแล้วผมยังซื้อหนังสือการ์ตูนชุด Rockman ที่สำนักพิมพ์บงกชตีพิมพ์ทุกเล่ม และแน่นอนผมสะสมฟิกเกอร์โมเดล Rockman ด้วย แม้แต่เข็มกลัดลาย Rockman ที่ Seven-Eleven เคยเอามาเป็นของแถมผมก็สะสมจนครบทุกแบบ เรียกได้ว่าอะไรที่เกี่ยวกับ Rockman ถ้าผมสามารถหามาสะสมได้ ผมสะสมหมดครับ

เรื่องที่เป็นบทเรียนครั้งหนึ่งในชีวิตของผมก็เป็นเรื่องเกี่ยวกับ Rockman นี่แหละครับ วันนั้นผมไปที่ร้านขายฟิกเกอร์โมเดลเปิดใหม่ (เมืองปราจีนบุรีสมัยนั้นมันเป็นเมืองที่เล็กมากจนไม่น่าเชื่อว่าจะมีร้านขายโมเดลมาเปิด และแน่นอนว่าปัจจุบันร้านนั้นปิดไปเรียบร้อยแล้วครับ) แล้วสายตาผมก็ไปสะดุดเข้ากับฟิกเกอร์โมเดลที่อยู่ในตู้ มันเป็นฟิกเกอร์ Rockman X นั่นเองครับ!!!! (ที่ร้านเอามาขายมี 2 ตัวครับอีกตัวเป็น Acid Seaforce หุ่นยนต์ฝ่ายศัตรูรูปม้าน้ำซึ่งผมคิดว่าจะไปซื้อทีหลัง แต่ก็ไม่ได้ซื้อ orz) ด้วยความที่อยากได้มากจึงให้ป๊ะป๋าถามราคาจากเจ้าของร้านได้ความว่าราคา 70 บาท (สมัยนั้นไม่กล้าถามราคา ไม่กล้าคุยกับคนแปลกหน้า ขี้อายมาก) เหมือนโชคดีในความโชคร้าย สมัยนั้นป๊ะป๋าให้โควต้าผมซื้อของเล่นสัปดาห์ละ 50 บาท ด้วยความอยากได้ผมเลยแถสุดตัวบอกว่าสัปดาห์ที่แล้วซื้อของเล่นไปแค่ 20 บาทเอง มันต้องเอามาทบกับสัปดาห์นี้ได้สิ ซึ่งป๊ะป๋ารู้ทันก็เลยไม่ยอม ผมจึงงัดไม้ตายสุดท้ายมาสู้ ร้องไห้งอแง "จะเอา จะอาวววว จาาาอ๊าวววววว!!!!!!" ป๊ะป๋าเลยต้องยอมโดยดี แต่ทิ้งท้ายไว้ประโยคหนึ่งว่า "รู้จักอดบ้างเถอะ"

ไม่รู้ทำไมผมจึงจำประโยคนั้นได้ดีจนถึงทุกวันนี้ ทั้งๆ ที่วันนั้นที่ได้ฟังประโยคนี้ก็ไม่ได้ใส่ใจอะไร เพราะกำลังยิ้มน้อยยิ้มใหญ่กับฟิกเกอร์ Rockman ตัวใหม่ แต่ทุกวันนี้เวลาที่ผมอยากได้อะไร หรือจะซื้ออะไรที่มันไม่จำเป็น มันฟุ่มเฟือย ผมจะคิดถึงคำนี้เสมอ แม้ตอนนั้นจะหน้ามืดอยากได้แค่ไหน ก็จะตัดใจได้ทันทีเหมือนเป็นมนตร์วิเศษเลยครับ

ภาคผนวก

"Rockman หรือ Megaman เป็นวีดีโอเกมแอคชั่นชื่อดังของค่าย Capcom ที่ตัวเอกจะต้องผ่านด่านไปปราบหุ่นยนต์ฝ่ายศัตรูทั้ง 8 ตัว แล้วจึงจะเข้าไปสู้กับหัวหน้าใหญ่ได้ คิดว่าคนที่เคยเล่นคงรู้ดีอยู่แล้ว ส่วนคนที่ไม่รู้จักอธิบายไปก็คงไม่เข้าใจอยู่ดี งั้นผมจะอธิบายแค่นี้ละกันครับ"

ประสบการณ์เกี่ยวกับกาลเวลาของฉัน

“แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนไป...แต่มิตรภาพของลูกผู้ชายไม่มีวันเปลี่ยนแปลง”

          ในสมัยเด็กๆ ผมเรียนที่โรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่งในตัวเมืองจังหวัดปราจีนบุรี สมัยนั้นผมถูกจัดว่าอยู่ในกลุ่มเด็กเรียน (ถึงขั้นเนิดเลยครับ ไร้เดียงสามากๆ) ทำให้สิ่งที่ขาดไปในวัยเด็กของผม คือ การเล่นซนระคนแสบแบบที่เพื่อนๆ วัยเดียวกันเขาเล่นกัน แต่ชีวิตในวัยเด็กของผมก็ไม่ถือว่าน่าเบื่อสักทีเดียว ผมก็มีเพื่อนกลุ่มเด็กเรียนด้วยกันนี่แหละสัก 3-4 คน ที่ทุกวันเราจะมานั่งจับกลุ่มคุยกันตอนช่วงพักกลางวัน ไม่ได้ไปวิ่งเล่นกับเพื่อนคนอื่นๆ จนกระทั่งวันหนึ่งที่ผมได้ก้าวเข้าสู่โลกใหม่

          วันหนึ่ง(ผมเองก็จำไม่ได้ว่าวันที่เท่าไร เดือนอะไร)ตอนที่ผมอยู่ชั้นป.5 ขณะที่ผมนั่งคุยเล่นอยู่กับเพื่อนเด็กเรียนในศาลาล้อเกวียน ก็มีผู้มาเยือนที่ไม่คาดคิดมาก่อน "เป้" เพื่อนร่วมชั้นของผมนั่นเอง ผมยังจำสภาพเป้ในตอนนั้นได้เป็นอย่างดี อ้วน ดำ แว่นหนาเตอะ เท่าที่จำได้ก่อนการเผชิญหน้ากันครั้งนั้นผมแทบจะไม่เคยคุยกับเป้เลย แต่วันนี้เป้มานั่งยิ้มร่าอยู่ในศาลาเดียวกับผมและเริ่มเล่านิทานเรื่อง "ไอ้บ้า" เป็นนิทานแบบอิมโพรไวส์ (Improvise) คือแต่งสดๆ ณ ตรงนั้นเลย ผมนั่งฟังเป้เล่าอย่างตั้งใจ พร้อมกับหัวเราะจนท้องคัดท้องแข็งกับเรื่องที่เป้เล่า (มาคิดดูตอนนี้หมอนี่มันมีจินตนาการสูงมาตั้งแต่เด็กแล้วสินะ ถึงว่าเดี๋ยวนี้มันทำแอนิเมชั่นเก่งมาก) หลังจากวันนั้นผมก็กลายเป็นแฟนนิทานซีรี่ส์ "ไอ้บ้า" และขอให้เป้เล่าภาค 2 ภาค 3 ภาค 4 ฯลฯ ต่ออีกในวันต่อๆ มา และในที่สุดผมก็ย้ายสำมะโนครัวจากกลุ่มเด็กเรียน ย้ายไปสมัครเข้ากลุ่มเพื่อนของเป้ อันประกอบด้วย เป้ ปี๊ด แป๊บ (ป.ปลาล้วนๆ เลย) จึงเกิดการประชุมภายในขึ้นเพื่อรับรองสมาชิกใหม่ เพราะผมชื่อ เพนท์ ขึ้นต้นด้วย พ.พาน การรับสมาชิกใหม่จะส่งผลกระทบต่อชื่อแก๊งค์ 3ป. แต่ในที่สุดเพื่อนๆ ก็รับผมเข้ากลุ่มโดยอนุโลม (ภายหลังผมไปปรึกษาพ่อของผมแล้วท่านตั้งชื่อให้ให้แบบอินเตอร์ว่าแก๊งค์ 4P.) เมื่อผมเข้าเป็นสมาชิกแก๊งค์นี้ผมจึงมีเพื่อนใหม่อีก 2 คน คือ “ปี๊ด”กับ“แป๊บ” ปี๊ดเป็นเพื่อนซี้สุดๆ กับเป้ขนาดที่เรียกชื่อพ่อแทนชื่อจริงกันเลยทีเดียว ส่วนแป๊บเป็นคนที่ซาบซึ้งในพระพุทธศาสนามาก ทุกซัมเมอร์แป๊บจะไปบวชเณรฝากตัวเป็นลูกศิษย์ที่วัดแห่งหนึ่งเป็นประจำจนเพื่อนๆ ขนานนามให้ว่า “มหา” โดยที่ไม่ต้องจบเปรียญธรรม 3 ประโยคกันเลยทีเดียว ผมได้เข้าร่วมทำกิจกรรมกับแก๊งค์ 4P. นี้ซึ่งต่างกับกลุ่มจับเข่าคุยโดยสิ้นเชิง ทุกๆ วันตอนพักกลางวันเราจะรวมตัวกันที่ฐานทัพบริเวณใกล้กับที่ดื่มน้ำ (ที่จริงถึงจะเรียกว่าฐานทัพแต่มันก็เป็นโต๊ะยาวที่มีเก้าอี้เท่านั้นเอง) กิจกรรมของกลุ่มเราบางทีก็วิ่งเล่นกัน บางทีก็เล่นอะไรแบบที่กำลังเป็นกระแสนิยมช่วงนั้น เช่น เอาสติ๊กเกอร์สะสมลายดราก้อนบอลมาเขี่ยทับกัน เอามาตบแปะกัน หรือเอามาฟาดกับโต๊ะเรียกว่าตีไก่ ก็สนุกสนานกันไปตามประสาเด็ก ผมอยู่กับเพื่อนกลุ่มนี้จนถึงชั้นมัธยมต้น ปี๊ดก็มีอันต้องย้ายโรงเรียนไป (ไกลมากตรงข้ามกันเลยแค่คนละฟากแม่น้ำปราจีนบุรี) พอเรียนจบชั้นมัธยมต้นพวกเราก็ไปเรียนที่โรงเรียนเดียวกับปี๊ดอีก (ปราจีนบุรีมันมีแค่นี้ จบม.ต้นโรงเรียนนี้ก็ข้ามฟากไปเรียนม.ปลายหรืออาชีวะฝั่งตรงข้าม) แต่ก็ไม่ได้เรียนห้องเดียวกัน เลยไม่ค่อยได้เจอกันเหมือนแต่ก่อน ถ้าเจอกันส่วนใหญ่ก็เป็นที่ร้านเกมตอนเลิกเรียนหรือในเกมออนไลน์ (สมัยนั้นfacebookยังไม่เกิดครับ) แต่ยกเว้นแป๊บคนนึงเพราะมันธรรมะธรรโมไม่เล่นเกม ก็เป็นแบบนี้เรื่อยมาจนกระทั่งจบม.ปลาย เราก็ต้องแยกย้ายกันไปจริงๆ เป้ไปเรียนต่อสาขาคอมพิวเตอร์เกมและมัลติมีเดียที่มหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่งย่านเมืองเอก ปี๊ดไปเรียนต่อบัญชีที่มหาลัยแห่งหนึ่งแถวศรีราชา ส่วนแป๊บขึ้นเหนือไปเรียนนิติศาสตร์ที่เชียงใหม่ เราเลยไม่ได้รวมกลุ่มกันแบบพร้อมหน้าพร้อมตากันอีกเลย...     
     
         จนมาถึงวันนี้ต่างคนก็ต่างทำงานยิ่งไม่ได้เจอกันเข้าไปใหญ่ แต่สิ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนไป คือ มิตรภาพของพวกเรา ตอนนี้ “เป้” ไปเรียนต่อปริญญาโทที่ออสเตรเลีย เมื่อคริสต์มาสที่ผ่านมา เป้บินกลับมาเมืองไทย หลังจากอาการเมาเครื่องยังไม่หายดีก็สวมหมวกและหนวดซานตาคลอสบิดมอเตอร์ไซค์แฟนธ่อมคันเก่งมาหาผมที่สนามบาสเก็ตบอล พร้อมกับไวน์อย่างดี 1 ขวด (ซึ่งผมไม่ได้กิน เพราะน้องผมมันแอบเปิดกินตอนผมไปฝึกงานภาคฤดูร้อน แต่จากคำให้การของจำเลย มันบอกว่าอร่อยมาก) แล้วเราก็ไปกินเนื้อย่างรำลึกความหลังกัน ทุกวันนี้ผมก็ได้คุยกับเป้ทุกวันผ่านทาง Facebook (ขอบคุณพี่มาร์ค ซักเกอร์เบอร์กมา ณ ที่นี้ด้วยครับ) “ปี๊ด” ทำงานอยู่บริษัทแห่งหนึ่งย่านนิคมอุตสาหกรรมแถวชลบุรี ถึงแม้นานๆ ผมจะผ่านไปแถวนั้นสักที แต่ถ้าเราว่างตรงกันพอดี ปี๊ดจะขับรถมารับผมไปกินข้าวนั่งคุยระลึกความหลัง บางครั้งผมก็บุกไปนอนถึงบ้านมันเลยทีเดียว และแน่นอนว่าทุกครั้งที่มันกลับมาบ้านที่ปราจีนบุรีมันจะต้องโทรมาถามผมว่าอยู่บ้านไหม ไปหาอะไรกินกันเสมอ (แต่ส่วนใหญ่ผมไม่ค่อยอยู่นี่สิ) “แป๊บ” ค้นพบหนทางใหม่ของชีวิตเปลี่ยนจาก “นักบิณฑ์” มาเป็น “นักบิน” กำลังเรียนเป็นคนขับเครื่องบินอยู่ครับ ถึงแม้เวลาจะผ่านมานานแสนนาน บางทีไม่ได้คุยกันเป็นเดือนเป็นปี แต่มิตรภาพก็ไม่เคยจางหาย “เพื่อนเป็นแล้วรักษาไม่หายจริงๆ ครับ”
ปล. รักและคิดถึงเพื่อนแก๊งค์ 4P. ครับ เมื่อไหร่เราจะมารวมกันครบแก๊งค์อีกหนอ